Giá thể vi sinh bị trôi hoặc vón cục là lỗi thường gặp trong các bể MBBR cải tạo, đặc biệt khi hệ sục khí, lưới chắn và tỷ lệ lấp đầy chưa được tính đúng. Nếu không xử lý sớm, giá thể có thể trôi sang bể lắng, gây nghẹt đường ống và làm giảm hiệu quả xử lý nước thải.
Giá thể vi sinh bị trôi, vón cục ảnh hưởng gì đến hệ thống xử lý nước thải?
Làm giảm khả năng xử lý BOD, COD, amoni
Giá thể vi sinh MBBR được sử dụng để tạo bề mặt cho vi sinh bám vào và phát triển. Khi hoạt động đúng, giá thể sẽ chuyển động liên tục trong bể hiếu khí, giúp lớp vi sinh trên bề mặt tiếp xúc đều với nước thải và oxy. Nhờ đó, quá trình xử lý BOD, COD, amoni và các chất ô nhiễm diễn ra ổn định hơn.
Giá thể vi sinh MBBR
Tuy nhiên, nếu giá thể vi sinh bị vón cục, nổi một góc bể hoặc không đảo đều, một phần lớn bề mặt giá thể sẽ không tiếp xúc tốt với nước thải. Lúc này, vi sinh không được cung cấp đủ oxy, khả năng phân hủy chất ô nhiễm giảm và nước sau xử lý có thể không đạt yêu cầu. Trong nhiều hệ thống, doanh nghiệp thấy đã thả giá thể nhưng nước thải vẫn còn mùi, chỉ số COD/BOD không giảm rõ hoặc amoni vẫn cao. Nguyên nhân không nhất thiết do giá thể kém chất lượng, mà có thể do giá thể không chuyển động đúng cách trong bể.
Gây nghẹt lưới chắn, đường ống hoặc bể lắng phía sau
Giá thể MBBR bị trôi là sự cố cần xử lý sớm. Nếu đầu ra bể không có lưới chắn, khe chắn quá lớn hoặc lưới bị hư, giá thể có thể trôi sang bể lắng, bể chứa trung gian, đường ống, bơm hoặc các công đoạn phía sau.
Khi giá thể lọt ra ngoài bể MBBR, hệ thống có thể gặp nhiều vấn đề như nghẹt đường ống, kẹt bơm, tắc lưới chắn, ảnh hưởng dòng chảy hoặc làm rối quá trình lắng bùn. Với các hệ thống đang vận hành liên tục, sự cố này có thể khiến nhà máy phải dừng hệ thống để vớt giá thể, vệ sinh bể và xử lý tắc nghẽn. Đặc biệt, nếu giá thể trôi sang bể lắng, chúng có thể nổi lẫn trong nước, làm cản trở quá trình thu nước trong hoặc khiến bùn bị xáo trộn. Đây là lý do khi thiết kế bể MBBR, lưới chắn giá thể và vị trí giữ giá thể là hạng mục không nên làm qua loa.
Khiến doanh nghiệp hiểu nhầm là giá thể vi sinh không hiệu quả
Một lỗi rất phổ biến là doanh nghiệp đánh giá giá thể vi sinh không hiệu quả chỉ sau một thời gian ngắn vận hành. Thực tế, giá thể chỉ là nơi cho vi sinh bám và phát triển. Muốn xử lý tốt, giá thể cần được giữ đúng trong bể, chuyển động đều, có đủ oxy và có thời gian hình thành màng vi sinh ổn định. Nếu giá thể bị dồn cục, không đảo đều hoặc bị trôi khỏi bể, hiệu quả xử lý chắc chắn sẽ giảm. Khi đó, vấn đề nằm ở điều kiện vận hành, hệ sục khí, tỷ lệ lấp đầy hoặc lưới chắn chứ không nhất thiết do bản thân giá thể.
Giá thể vi sinh không hiệu quả chỉ sau một thời gian ngắn vận hành
Vì vậy, trước khi kết luận phải thay toàn bộ giá thể, doanh nghiệp nên kiểm tra lại cách bố trí bể, lượng giá thể đã thả, tình trạng sục khí và khả năng giữ giá thể trong bể. Xử lý đúng nguyên nhân sẽ giúp tiết kiệm chi phí và tránh thay vật tư không cần thiết.
Nguyên nhân phổ biến khiến giá thể vi sinh bị trôi hoặc vón cục
Không có lưới chắn hoặc lưới chắn thiết kế sai
Giá thể vi sinh có cần lưới chắn không? Câu trả lời là có. Trong bể MBBR, giá thể luôn chuyển động theo dòng nước và khí sục. Nếu đầu ra không có lưới chắn phù hợp, giá thể rất dễ trôi sang công đoạn phía sau. Một số lỗi thường gặp gồm: không lắp lưới chắn ở vị trí đầu ra, khe lưới quá lớn, lưới lắp không kín, vật liệu lưới yếu hoặc lưới bị nghẹt nhưng không được vệ sinh. Khi lưu lượng nước tăng đột ngột, giá thể có thể bị kéo mạnh về phía đầu ra và lọt qua khe chắn.
Ngoài ra, lưới chắn đặt sai vị trí cũng làm giá thể dễ bị dồn về một khu vực. Nếu toàn bộ giá thể bị hút về phía cửa ra, bể sẽ mất cân bằng dòng chảy, giá thể không đảo đều và hiệu quả xử lý giảm. Vì vậy, lưới chắn không chỉ để “giữ giá thể lại”, mà còn phải được bố trí sao cho không gây nghẹt, không tạo điểm dồn cục và dễ vệ sinh khi vận hành.
Sục khí không đều làm giá thể dồn về một phía
Giá thể MBBR cần sục khí để chuyển động liên tục trong bể. Khí không chỉ cung cấp oxy cho vi sinh mà còn tạo lực đảo trộn giúp giá thể tiếp xúc đều với nước thải. Nếu hệ sục khí yếu, phân phối khí không đều hoặc trong bể có vùng chết, giá thể sẽ không chuyển động đúng cách. Dấu hiệu dễ nhận biết là giá thể nổi tập trung ở một góc, dồn về đầu ra, có khu vực chuyển động mạnh nhưng có khu vực gần như đứng yên. Khi đó, lớp vi sinh trên giá thể phát triển không đều, bể dễ có mùi hôi và nước sau xử lý không ổn định.
Giá thể MBBR cần sục khí để chuyển động liên tục trong bể
Nguyên nhân có thể đến từ máy thổi khí không đủ công suất, đường ống khí bị nghẹt, đĩa phân phối khí hư, bố trí khí lệch hoặc mực nước trong bể không phù hợp. Nếu chỉ bổ sung thêm giá thể mà không kiểm tra hệ sục khí, tình trạng vón cục và không đảo đều vẫn có thể tiếp tục xảy ra.
Tỷ lệ lấp đầy quá cao khiến giá thể khó chuyển động
Không phải cứ thả càng nhiều giá thể vi sinh thì hệ thống càng xử lý tốt. Nếu tỷ lệ lấp đầy quá cao, giá thể sẽ khó lưu thông, dễ va đập, dồn cục và làm giảm khả năng tiếp xúc với oxy. Trong nhiều bể cải tạo, doanh nghiệp thả giá thể theo cảm tính, không tính theo thể tích bể, tải ô nhiễm và năng lực sục khí, dẫn đến bể bị “quá tải giá thể”.
Khi giá thể quá nhiều, hệ sục khí hiện tại có thể không đủ lực để đảo toàn bộ khối giá thể. Một phần giá thể sẽ nổi thành cụm, một phần bị kẹt ở góc bể hoặc dồn về phía lưới chắn. Điều này khiến bể MBBR hoạt động không ổn định, thậm chí làm nghẹt lưới chắn và giảm lưu lượng nước đi qua. Tỷ lệ lấp đầy cần được tính dựa trên mục tiêu xử lý, loại giá thể, thể tích bể, tải BOD/COD/amoni và khả năng cấp khí. Nếu bể nhỏ, khí yếu nhưng lại thả quá nhiều giá thể, hiệu quả thực tế có thể thấp hơn cả khi thả đúng lượng vừa đủ.
Cách khắc phục giá thể vi sinh bị trôi, vón cục đúng kỹ thuật
Kiểm tra lại lưới chắn và vị trí giữ giá thể
Khi giá thể vi sinh bị trôi sang bể lắng hoặc công đoạn phía sau, việc đầu tiên cần làm là kiểm tra lưới chắn. Doanh nghiệp cần xem khe hở có phù hợp với kích thước giá thể không, lưới có bị bung, gãy, hở mép hoặc nghẹt do rác, bùn và màng vi sinh hay không. Lưới chắn nên được đặt tại vị trí đầu ra của bể MBBR, đảm bảo giữ được giá thể nhưng vẫn cho nước đi qua ổn định. Nếu lưới quá kín, bùn và rác dễ bám gây nghẹt. Nếu lưới quá thưa, giá thể có thể lọt qua. Vì vậy, cần chọn kích thước khe chắn phù hợp với loại giá thể đang sử dụng.
Ngoài ra, cần kiểm tra lưu tốc nước tại khu vực đầu ra. Nếu nước bị hút quá mạnh về một điểm, giá thể sẽ dễ dồn cục tại lưới chắn. Trong trường hợp này, có thể cần điều chỉnh vị trí cửa ra, bổ sung lưới chắn phụ, chia lại dòng chảy hoặc thiết kế lại vùng giữ giá thể để hạn chế tình trạng trôi và nghẹt.
Tối ưu hệ sục khí để giá thể chuyển động đều
Nếu giá thể MBBR bị vón cục hoặc nổi một góc bể, cần kiểm tra toàn bộ hệ sục khí. Trước hết, xem máy thổi khí có đủ công suất không, áp lực khí có ổn định không và lượng khí có đủ để đảo trộn giá thể trong toàn bộ bể không. Tiếp theo, cần kiểm tra đường ống khí, van chia khí và đầu phân phối khí. Nếu một số đầu khí bị nghẹt hoặc phân bố khí không đều, giá thể sẽ chỉ chuyển động ở một vài khu vực, còn những vùng khác gần như đứng yên. Đây là nguyên nhân phổ biến khiến giá thể bị dồn cụm và làm bể có mùi hôi.
Một bể MBBR vận hành tốt nên có giá thể chuyển động tương đối đều, không bị dồn hoàn toàn về một phía, không đứng yên quá lâu và không bị cuốn mạnh vào lưới chắn. Nếu quan sát thực tế thấy giá thể chỉ quay vòng ở một vùng nhỏ, cần điều chỉnh lại hệ khí trước khi nghĩ đến việc mua thêm giá thể.
Giảm hoặc chia lại lượng giá thể nếu tỷ lệ lấp đầy quá cao
Nếu bể đã thả quá nhiều giá thể, cách khắc phục không nhất thiết là tăng sục khí ngay lập tức. Doanh nghiệp cần kiểm tra lại tỷ lệ lấp đầy so với thể tích bể và khả năng đảo trộn thực tế. Nếu lượng giá thể vượt quá mức phù hợp, có thể cần giảm bớt, chia sang ngăn khác hoặc cải tạo lại cách vận hành.
Trong một số trường hợp, có thể chia bể thành nhiều vùng để giá thể phân bố đều hơn. Nếu bể quá lớn nhưng khí phân phối không đều, việc chia lại vùng khí hoặc bố trí thêm điểm cấp khí có thể giúp giá thể chuyển động ổn định hơn. Nếu bể nhỏ nhưng thả quá nhiều giá thể, cần giảm lượng giá thể để tránh dồn cục, nghẹt lưới và giảm oxy trong bể. Điều quan trọng là không xử lý theo cảm tính. Doanh nghiệp nên dựa vào thể tích bể, lưu lượng nước thải, tải ô nhiễm, loại giá thể và công suất sục khí để quyết định giữ nguyên, giảm bớt hay bổ sung giá thể. Cách này giúp bể vận hành ổn định hơn và tránh lặp lại lỗi sau khi cải tạo.
Cần xử lý giá thể vi sinh bị trôi, vón cục? Thiết Bị Công Nghiệp Sài Gòn tư vấn giải pháp phù hợp
Nếu hệ thống của doanh nghiệp đang gặp tình trạng giá thể vi sinh bị trôi, giá thể MBBR bị vón cục, giá thể nổi một góc bể, giá thể trôi sang bể lắng, lưới chắn giá thể bị nghẹt hoặc nước thải sau xử lý không đạt sau khi thả giá thể, cần kiểm tra lại toàn bộ bể trước khi quyết định mua thêm vật tư.
Thiết Bị Công Nghiệp Sài Gòn cung cấp giá thể vi sinh MBBR, hỗ trợ tư vấn tỷ lệ lấp đầy, lưới chắn giá thể, cách bố trí sục khí và phương án cải tạo bể hiếu khí. Giải pháp phù hợp cho hệ thống xử lý nước thải nhà máy, khu dân cư, cụm công nghiệp, khu công nghiệp và các đơn vị thi công môi trường. Doanh nghiệp có thể gửi trước thông tin như kích thước bể, thể tích bể, lưu lượng nước thải, loại giá thể đang dùng, hình ảnh bể MBBR, tình trạng sục khí và vị trí giá thể bị trôi hoặc vón cục. Từ đó, đội ngũ tư vấn sẽ hỗ trợ đánh giá nguyên nhân và đề xuất phương án phù hợp hơn.
Cung cấp giá thể vi sinh và hỗ trợ tư vấn toàn quốc tại TP.HCM, Hà Nội, Bình Dương, Đồng Nai, Long An, Tây Ninh, Bà Rịa - Vũng Tàu, Cần Thơ, Đà Nẵng, Hải Phòng, Bắc Ninh, Bắc Giang, Hưng Yên, Hải Dương, Nghệ An, Thanh Hóa và các tỉnh thành khác. Hotline tư vấn & báo giá: 0833 888 505 – 0833 086 698.